Veelgestelde Lightroom vragen

Lightroom is een enorm uitgebreid pakket en werkt anders dan andere programma’s, ik kan me voorstellen dat er nog vragen leven, ook na de artikelen die ik deze week heb gepubliceerd in de Lightroom week. In dit artikel probeer ik veelgestelde vragen te beantwoorden. Voel je vrij om in de reacties andere vragen te stellen en ik zal proberen ze te beantwoorden.

V: Hoe kan Lightroom al mijn duizenden foto’s organiseren en de metadata gegevens er van bijhouden zonder helemaal vast te lopen?

A: Lightroom werkt met een database, een catalogus, waarin alle metadata en bewerkingen van foto’s worden vastgelegd. De catalogus heeft een .lrcat extensie. Elk .lrcat bestand vormt een eigen database. Je kunt meerdere catalogussen maken, om je foto’s apart te organiseren. Lightroom kan echter maar één catalogus per keer openen.

Van elke foto maakt Lightroom een verkleinde weergave om het werken ermee in de Library sneller te maken. Deze previews worden opgeslagen in een .lrdata bestand met de term Previews in de naam.

Lightroom is gebouwd om duizenden foto’s te beheren en te bewerken. Het zou erg veel processorkracht vragen om elke foto te laden, dus in plaats van elke foto laden, elke foto interpreteren, elke foto verwerken en elke foto weergeven, maakt Lightroom een preview die het programma snel kan oproepen. Alle wijzigingen worden op de preview toegepast.

De preview laat dus de laatste stand zien. Op het moment dat je een foto vanuit Lightroom exporteert worden de wijzigingen razendsnel toegepast om het eindresultaat te geven, pas op dat moment wordt er weer een nieuw fotobestand gemaakt in het op dat moment gekozen formaat.

Dit kun je dus laten afhangen van het uiteindelijke gebruik van de foto en je kunt van dezelfde foto meerdere verschillende export bestanden maken met eigen formaten, verscherping of nabewerking.

V: Dat previews maken duurt wel lang

A: Zorg er toch voor dat je Lightroom bij het importeren previews laat maken en ga even een kopje koffie drinken of je fototas uitpakken en organiseren. Deze tijd verdien je dubbel terug als je de foto’s gaat bewerken.

De Develop module werkt namelijk met een 1:1 preview van de foto en maakt deze eerst aan als deze er niet is. Pas nadat de 1:1 preview is geladen komt het Develop paneel beschikbaar waarmee je de wijzigingen kunt uitvoeren. Als je veel wisselt tussen foto’s zul je vooral in de Develop module veel vertraging merken.

V: Mag ik Lightroom op meerdere computers gebruiken?

A: Ja, dit mag. Als je Lightroom aanschaft krijg je het gebruikersrecht voor twee systemen. Op deze manier kun je bijvoorbeeld een laptop meenemen naar een opdracht of op vakantie, daar de foto’s inlezen en bewerken, en deze catalogus bij thuiskomst importeren in de catalogus op je hoofdcomputer.

Ik start mijn vakantie vaak met een lege catalogus, maar het is ook mogelijk om een catalogus met foto’s mee te nemen. Je kunt bijvoorbeeld het .lrcat en het .lrdata bestand naar een laptop kopiëren. Als je (door te dubbelklikken) het .lrcat bestand in Lightroom op de laptop opent zul je zien dat je foto’s er nog steeds zijn. Dit zijn de Previews, niet de orginelen.

V: Je kunt dus catalogussen importeren in Lightroom?

A: Dit klopt, je kunt elke catalogus via File > “Import from Catalog” aan een andere catalogus toevoegen. Je moet dan kiezen waar je de fysieke bestanden op de harde schijf wilt plaatsen, Lightroom neemt alle bewerkingen, ratings en andere metadata mee en voegt deze aan de hoofdcatalogus toe.

V: En je kunt dus ook catalogussen exporteren?

A: Inderdaad, je kunt elke map of collectie en selectie van foto’s (als je deze in een Quick Collection opslaat met de B sneltoets) als catalogus exporteren door er met de rechter muisknop op te drukken en te kiezen voor “Export as Catalog”.

Export Folder as Catalog

Op het moment dat je hiervoor kiest krijg je de keuze of je de originele foto’s ook mee wilt sturen en kun je een locatie op geven. Lightroom plaatst de foto’s dan netjes in een map naast het catalogus bestand. Je kunt een externe harde schijf of het netwerk gebruiken om je foto’s naar het hoofdsysteem over te zetten.

V: Na het importeren in Lightroom heb ik de foto’s van mijn harde schijf verwijderd/ik heb de bestanden buiten Lightroom om verplaatst, maar Lightroom geeft nu een vraagteken weer. Waar zijn mijn foto’s?

A: De term importeren werkt wat verwarrend. Bij het importeren kopieert Lightroom de foto’s niet naar de database (dus geen fysieke verplaatsing of kopie van de bestanden), maar legt een verwijzing vast naar een plek op de harde schijf. Aan deze verwijzing koppelt Lightroom een verkleinde versie (een Preview) van het originele bestand.

Alle bewerkingen die je doet doe je niet op het originele fotobestand, maar worden vastgelegd in de database. De foto die je in Lightroom ziet is het Preview bestand met alle wijzigingen daarop toegepast. Als je naar het fotobestand zelf op de harde schijf gaat zul je zien dat deze niet wordt gewijzigd.

Het backuppen van de Lightroom catalogus is dus niet genoeg om je foto’s veilig te stellen, je moet OOK de foto’s op de harde schijf backuppen!!

Zie je eenmaal zo’n vraagteken, dan kun je door op het vraagteken te klikken de koppeling met het fotobestand herstellen (als deze op een andere locatie staat). Je hoeft dit per map maar voor één foto te doen, Lightroom zoekt de rest er bij. Op deze manier zou je ook bestanden naar een externe schijf kunnen kopiëren en vervolgens weer kunnen koppelen aan de catalogus.

V: Hoe sla ik mijn wijzigingen op?

A: Lightroom heeft geen mogelijkheid de wijzigingen los op te slaan, dit gebeurt namelijk automatisch bij elke wijziging die je maakt. Hier komt het voordeel van de database weer om de hoek kijken, elke wijziging betekent niet dat de foto zelf wordt gewijzigd, maar dat er een andere bewerking wordt uitgevoerd als je de foto exporteert. Bij elke stap schrijft Lightroom een wijziging weg naar de database, via het History paneel in de Develop module kun je zo gemakkelijke één of meerdere stappen terug in de geschiedenis.

Het enige moment waar je er voor moet zorgen dat de Lightroom metadata informatie in het bestand zelf terecht komt is als je deze informatie in een ander programma beschikbaar wilt maken (bijvoorbeeld omdat je daar de ratings en keywords wilt kunnen zien). Ga dan naar de Library module, selecteer de gewenste bestanden en kies voor de “Metadata” > “Save Metadata to File” menu optie.

Save Metadata to File in het Metadata menu

Als je Lightroom op de hoogte wilt brengen van veranderingen die in een ander programma zijn gemaakt selecteer dan Metadata > “Read Metadata from File” in de Library module.

Wil je niet de wijziging hoeven op te slaan via de “Save Metadata” optie, dan kun je ook aangeven dat Lightroom standaard de wijzigingen moet opslaan in het DNG bestand of naar een XMP sidecar bestand via Edit > Catalog Settings > Metadata > “Automatically write changes into XMP”.

V: Als het bestand zelf niet wordt gewijzigd, hoe kom ik dan aan de bewerkte foto?

A: Als je helemaal klaar bent met bewerken en je wilt de foto buiten de Lightroom catalogus gebruiken, dan moet je de foto exporteren. In deze stap kun je bepalen hoe je de foto wilt gaan gebruiken. Je kunt er bijvoorbeeld een JPG bestand van laten maken, automatisch laten verkleinen, verscherpen voor web of print gebruik op toepassen, etc.

Er zijn ook diverse export plug-ins die extra functionaliteit toevoegen aan het export scherm.

V: DNG? Ik dacht dat we met Raw bewerking bezig waren?

A: DNG, DigitalNeGative is een bestandsformaat van Adobe, bedoeld als open standaard om RAW foto’s in op te slaan. Elke fabrikant heeft zijn eigen formaat RAW bestanden (onbewerkte foto’s uit de camera, in tegenstelling tot JPG bestanden die bewerkt worden en ook overal in te openen zijn) en Adobe ziet het gevaar in dat een fabrikant in de toekomst en/of de benodigde software er niet meer zou zijn en dat het bestand hierdoor niet meer kan worden bekeken.

Hiervoor heeft Adobe het open DNG formaat ontwikkeld. Uiteindelijk is het ook de bedoeling dat camera’s naar DNG kunnen wegschrijven, maar veel fabrikanten bieden deze optie nog niet aan.

Het voordeel van je foto’s omzetten naar DNG is dat je je foto’s in een formaat zet die universeler is, niet gebonden aan één camerafabrikant, en daarnaast zijn je foto’s ook kleiner, zonder groot kwaliteitsverlies. Je kunt bij het importeren aangeven dat Lightroom het fotobestand naar DNG moet omzetten. Houd er wel rekening mee dat het importeren hierdoor iets langzamer gaat.

V: Lightroom werkt erg traag terwijl ik toch een snelle computer heb

A: Lightroom werkt met duizenden foto’s en ondanks dat er met previews alles aan is gedaan om de belasting te beperken, zal je merken dat Lightroom op den duur langzamer gaat werken. Soms helpt het afsluiten van het programma en het opnieuw openen om meer geheugen vrij te maken, maar soms zijn er ook zaken op de computer actief die ook veel van de processor vragen.

Is er een anti-virus programma actief (schakel hem tijdelijk uit, haal dan wel de netwerkkabel uit je computer en/of sluit het draadloos internet af). Mac OS X heeft een ingebouwde zoekmachine die je harde schijf inventariseert, voeg een uitzondering toe voor je Lightroom catalogus.

Een andere optie is het optimaliseren van de Lightroom catalogus. In het Catalog Settings > General > Optimize menu. Lightroom sluit dan af en start vervolgens opnieuw op om de catalogus te beoordelen op mogelijke problemen en de prestaties te optimaliseren.

Relaunch and Optimize

Wat ook helpt is het leeg maken van de prullenbak op je computer en het verwijderen van tijdelijke items. Lightroom heeft er baat bij als niet je hele harde schijf vol zit.

Op een Mac maakt Lightroom verbinding met de database via het netwerk (ook al is het een lokale verbinding), internet browsers, Skype, torrents, etc. hebben effect op de verbinding en dus ook op de snelheid van Lightroom.

Als je door je foto catalogus navigeert doe dit dan zo veel mogelijk in de Library module en niet op 100% grootte. Gebruik de Library om foto’s voor de Develop module te selecteren, druk op D om een foto in Develop te openen, ga weer terug naar de Library als je klaat bent in Develop met G.

Meer tips om de prestaties te verbeteren kun je vinden in dit artikel.

V: Ik maak elke sessie een Lightroom backup, ik zit dus veilig

A: Nee! De Lightroom backup functie maakt alleen een backup van de Lightroom database, het .lrcat bestand. Dus niet van de fotobestanden!! Je moet er dus zelf voor zorgen dat ook je foto’s op een veilige plek staan, strategieën voor back-ups heb ik uitgewerkt in dit artikel.

Bij het backuppen maakt Lightroom een nieuw .lrcat bestand aan met de datum als bestandsnaam. Zorg er voor dat je deze, naast de bestaande Lightroom catalogus, opslaat op een veilige locatie, zoals een externe harde schijf of op internet. Zorg er voor dat je meerdere kopieën van de database bewaard, als je steeds alleen maar de huidige catalogus backupped en overschrijft dan heb je geen echte backup, maar een kopie. Raakt je Lightroom catalogus ongemerkt corrupt en er wordt een nieuwe backup gemaakt, dan is ook je ‘backup’ corrupt.

V: Help! Mijn Lightroom catalogus is corrupt en ik heb geen backup!

A: De Lightroom database, de catalogus, kan beschadigd raken, corrupt. Dit betekent dat het programma niet goed meer kan starten en dat de bewerkingen mogelijk verloren zijn geraakt. Misschien is Lightroom gecrasht tijdens het schrijven naar de database.

Gelukkig kent Lightroom een Repair Catalog commando, deze zal Lightroom ook tonen als een corrupte database wordt gedetecteerd. Belangrijk is om dit in eerste instantie niet te doen, maar eerst een kopie te maken van de corrupte database naar een andere locatie. Voer hierna de repair actie uit op de catalogus. Als je eenmaal een repair hebt geprobeerd en het lukt niet dan kun je die database niet meer herstellen.

Er zijn bedrijven die de catalogus voor je kunnen herstellen, maar dit is een dure grap. Zorg dus in ieder geval dat je backups maakt van je database. Let op, dit moeten losse bestanden zijn (Lightroom maakt standaard een bestand met een tijdsaanduiding aan) die naast elkaar staan in een map zodat je terug kunt naar een eerdere versie mocht er een probleem met een database ontstaan!

V: Ik wil zelf bepalen wanneer Lightroom een backup maakt

A: Dit kan niet. Je kunt wel in de Catalog Settings aangeven dat je een backup wilt “Next time Lightroom starts only” en dan Lightroom sluiten en weer openen. Zet hierna wel weer de optie terug naar de interval van je voorkeur.

Backup next time Lightroom starts only

In Lightroom 3 is het moment van backuppen trouwens gewijzigd van aan het begin van de sessie naar het veel logischer moment aan het einde van de sessie, zodat je een backup kunt maken van het werk dat je die sessie hebt gedaan.

V: Foto’s zien er in Lightroom heel anders uit dan op de achterkant van mijn camera?

A: Dit is een eigenschap van het RAW formaat. Camera’s passen bewerking toe op de preview achterop de camera, maar als je het RAW bestand inlaadt is er geen bewerking toegepast (Lightroom past alleen een klein beetje verscherping toe bij het importeren).

Je kunt vanaf Lightroom 2 Camera Profiles kiezen (mits je een RAW bestand bewerkt) voor de meeste camera’s die RAW bestanden produceren. Deze profielen zijn zo gemaakt dat ze de preview op het LCD van de camera benaderen, zodat je een beter startpunt hebt voor de uiteindelijke bewerking.

V: Ik heb een goed camera profiel gevonden voor mijn camera en ik wil dit altijd toepassen

A: Twee opties, je kunt de Develop instelling in een preset opslaan en deze bij import laten toepassen of je kunt het camera profiel vast zetten in de Develop module. Ga naar Develop > Set Default Settings en kies “Update to current settings”. In het laatste geval kun je de instelling niet ongedaan maken. Kies een profiel die in veruit de meeste gevallen goede resultaten geeft, hij zal nooit voor elke situatie geschikt zijn, enige nabewerking is altijd vereist.

V: De kleuren van de foto zien er anders uit als ik deze in mijn browser bekijk

A: Standaard staat het kleurprofiel van Lightroom op AdobeRGB. In de bewerking valt dit niet op, maar zodra je exporteert en in een browser als Firefox, Opera, Safari of Google Chrome je foto’s bekijkt zal je opvallen dat de kleuren anders zijn. Deze browsers hebben kleurbeheer en kijken naar het kleurprofiel van de foto.

Zet de export Color Space op sRGB

Door deze als sRGB te exporteren (bij de Color Space instelling) krijg je de juiste kleuren in de browser, hoewel die altijd een klein beetje zullen afwijken van de weergave in Lightroom.

V: Als ik via Lightroom een foto naar Photoshop stuur en vervolgens weer in Lightroom laad dan is de vlag weg

A: Photoshop kan geen soep maken van de vlaggen (Picks, de P sneltoets) in Lightroom en zal deze informatie niet meer naar Lightroom terug sturen als je de foto opnieuw inleest. Sterren en kleurlabels blijven wel bewaard.

Hetzelfde gebeurd trouwens als je een foto met een flag van de ene collectie naar de andere collectie map verplaatst. Vlaggen zijn volgens Adobe een lokale instelling per collectie, sterren en kleurlabels worden wel gekopieerd. Je zou dus eventueel een filter kunnen toepassen op “Flagged” en alle foto’s die dan naar voren komen een kleur kunnen geven of een ster zodat je ze op de nieuwe locatie weer kunt herkennen.

Gebruik je collecties, dan kun je ook gebruikmaken van Smart Collections om foto’s die voldoen aan een bepaald filter automatisch in die collectie te tonen.

V: Ik wil mijn foto’s niet altijd volgens de regel van derden bijsnijden

A: In Lightroom kun je verschillende overlays kiezen. Druk, als je een foto in de Develop module hebt geopend, op de R sneltoets om naar de cropping tool te gaan en druk vervolgens op O om door de verschillende opties te gaan. Deze zijn onder andere Grid, Thirds, Diagonal, Triangle, Golden Ratio en Golden Spiral.

V: Kan ik de functionaliteit ook uitbreiden?

A: Ja, dit kan, Adobe heeft een Software Development Kit beschikbaar gesteld aan programmeurs om uitbreidingen mee te maken. In dit artikel heb ik een overzicht gemaakt welke mogelijkheden er zijn, met enkele voorbeelden. Plug-ins kun je downloaden via Adobe’s Lightroom Exchange.

V: Naast plug-ins kun je ook presets toevoegen, waar moet ik deze plaatsen zodat Lightroom ze laat zien in de Develop module?

A: Verschillende besturingssystemen hebben verschillende plekken om bestanden voor Lightroom op te slaan:

- Windows XP: “C:Documents and Settings{Gebruiker}Application DataAdobeLightroomDevelop Presets” (Application Data is een verborgen map)
- Windows Vista/7: ”C:Users{Gebruiker}AppDataRoamingAdobeLightroomDevelop Presets”
- Mac OS X: “~/Library/Application Support/Adobe/Lightroom/Develop Presets”

Je kunt Presets ook importeren door in de Develop module op elke plek binnen het Presets paneel op de rechtermuisknop te drukken en te kiezen voor Import..
Of je kunt in Preferences > Presets > Show Lightroom Presets Folder de map openen met de Windows Verkenner of Mac OS X Finder en hierin de bestanden kopieren.

V: Lightroom of Photoshop?

A: Zie dit artikel.

V: Wanneer komt Lightroom 3 uit?

A: Adobe heeft nog geen specifieke datum gegeven, het enige dat we weten is dat de huidige Lightroom 3 beta werkt tot april 2010. Of er daarvoor een nieuwe beta uit komt of de finale versie van het programma is nog niet bekend.